Crkvena opština u Cirihu eparhija Austrijsko-Švajcarska
Svetotrojični hram
Svetouspenski hram

Vesti

15.8.2016.

USPENSKI POST

USPENSKI POST

Od 1. do 15. avgusta (po satrom kalendaru), odnosno od 14. do 28. avgusta (po novom kalendaru) traje post koji se u narodu zove: Gospoinski, Uspenski ili Bogorodičin post. Parohijani često postavljaju pitanje: ”Zašto je Bogorodičin post u kalendaru strožiji od Božićnjeg, ili Petrovskog posta?” U ovom kratkom izlaganju odgovorićemo parohijanima na gornje pitanje sa istorijsko-liturgijskog gledišta.

 

ISTORIJSKE ČINJENICE

Nakon dekreta Sv. Konstantina Velikog od 313. godine kada su hrišćani mogli slobodno da ispovedaju veru, nastao je zlatni period hrišćanstva u kojem se neometano razvijao liturgijski život Crkve. To je period kada su se razvili veliki crkveni praznici koje mi nazivamo ”Gospodnjim” i ”Bogorodičinim” praznicima. Nakon 3. vaseljenskog sabora održanog u Efesu 431. godine na kojem se diskutovalo o poštovanju Presvete Bogorodice, spontano se razvija u Crkvi još veće poštovanje Svete Bogorodice i njenih praznika. Jedan od njih je i Uspenje Presvete Bogorodice – Velika Gospoina.

U početku ovaj Bogorodičin praznik nije bio vezan za višednevni post, niti postoji neki bogoslovski povod da Bogorodičin post bude po strogoći odmah iza Vaskršnjeg posta. Ipak, u kontekstu istorijskih događaja videćemo kako je nastao Uspenski post.

 

PUT ČASNOG KRSTA

Časni Krst na kojem je Gospod Isus Hristos bio razapet, pronašla je Sv. carica Jelena, majka Sv. cara Konstantina u 4. veku. Početkom 7. veka, 614. godine, persijanci su osvojili Jerusalim i sa sobom poneli ovaj Časni Krst sa željom da ponize hrišćane. Car Iraklije je u krvavim borbama uspeo da povrati Časni Krst i da ga konačno vrati u Jerusalim 629. godine. Tim povodom praznujemo Vozdviženje Časnog Krsta - Krstovdan 14/27 septembra. Usled nove pretnje od strane arapa koji su vojno počeli da osvajaju čitav bliski istok, car Iraklije je morao 635. godine ponovo da uzme Časni Krst iz Jerusalima i postavi ga na sigurnom mestu u paraklisu carske palate u Carigradu. Ubrzo posle toga se ustalio običaj u Carigradu da se 1. avgusta iznosi Krst Gospodnji iz carske palate u katedralni hram Svete Sofije. Svečana litija predvođena patrijarhom, episkopima, sveštenicima, monasima i vernim narodom bi kod baptisterije svečano osvećivala vodicu, što je ostao običaj do naših dana da se početkom meseca ”Mladine” osvećuje vodica. Nakon toga je Časni Krst unošen u oltar crkve Svete Sofije.

 

UOBLIČAVANJE BOGORODIČINOG POSTA

U toku dve naredne nedelje, Krst Gospodnji je litijski prenošen iz crkve u crkvu obilazeći sve kvartove carskog grada. Služene su liturgije a narod se sa radošću pričešćivao Svetim Telom i Krvlju Gospoda Hrista pored ove velike hrišćanske svetinje: Krsta Gospodnjeg.

Ono što je u početku bio spontani religiozni gest sveštenstva, monaha i verujućeg naroda, da postom i pričešćem dočekaju u svom lokalnom hramu Krst Gospodnji, postala je osnova za Uspenski post. Iz poštovanja prema Gospodu koji je stradao upravo na tom krstu koji su svake godine u isto vreme dočekivali u svojim parohijskim crkvama, ovaj lokalni post je poprimio odličja Velikog posta. Sa širenjem ove carigradske prakse posta na ostale delove carevine, širilo se i pravilo strogog posta. Zvanično je Uspenski post ustanovljen u Carigradu tek 1166. godine. Vremenom se izgubilo pamćenje na krstonosnu litiju koja je bila povod nastanka Uspenskog posta, ali je zato ostalo u pamćenju naroda da je Bogorodičin post jedan od strožijih u toku godine.

 

DA LI STE OVO ZNALI?

Zanimljivo je da navedemo i ovu činjenicu vezanu za post. Često čujemo od neverujućih ljudi kako je Crkva uvela post jer ljudi ranije nisu imali dovoljno hrane da se prehrane. Iz istorijskih izvora zaista nalazimo podatke o gladi ali ispuštamo iz vida da su ti podaci o gladi bili vezani, kao i danas, za periode velikih ratnih pustošenja. U toku mira, ljudi su sasvim pristojno i lepo živeli. To nam pokazuje i činjenica da su Petrovski i Uspenski postovi upražnjavani prvenstveno iz religioznih pobuda, ali takođe iz zdravstvenih razloga! Naime, ljudi su i u srednjem veku brinuli o svom opštem psihofizičkom zdravlju. U toku letnjih vrućina su uz post štitili sebe od kardiovaskularnih oboljenja i tesgobe koje masna hrana može da prouzrokuje. Kada su svetogorski monasi pitali patrijarha Nikolu Gramatika ((1084-1111) da li treba upražnjavati Uspenski post, jer tada još nije bio definisan kao opšti crkveni post, Patrijarh pored ostalog odgovara:

”Uostalom i sada mnogi od ljudi poste ovaj post radi očišćenja od bolesti.”

Post nije dijeta sa nekom religioznom primesom, ali vidimo da su ljudi i u starini od posta imali višestranu korist.

 

Svima parohijanima želimo srećan i Bogom blagosloven početak Bogorodičinog – Uspenskog posta. Amin.

 

protojerej Miroslav Simijonović